Paceřice: Architektura ludowa

Dom nr 1 - najstarszy budynek we wsi

Paceřice zostały po raz pierwszy wspomniane w źródłach w 1543 roku i dziś tworzą jedną miejscowość wraz z osadą Husa. Wieś była miejscem narodzin i domem ważnych osobistości kultury i sztuki, znajduje się tu również kilka dobrze utrzymanych drewnianych domów. 

Paceřice – Zabudowania wiejskie

W Paceřicach zachowało się do dziś wiele drewnianych budynków z XIX wieku. Są to długie dwupoziomowe budynki z dwuspadowym dachem, w których na parterze znajdowała się izba, przedsionek, spiżarnia mleczna oraz przylegające do nich chlewy i stajnie, a na piętrze strych i pomieszczenia dla starych rodziców. Na piętro wchodziło się drewnianymi schodami, które prowadziły do górnego korytarza. Z niego prowadziły drzwi na ganek, na strychy i do kolejnej izby, która bywała oświetlona otworami wentylacyjnymi i często służyła jako spichlerz. W niektórych gospodarstwach przekształciła się z czasem w duży strych, oświetlony dwoma oknami w ścianie szczytowej, i służyła jako pokój dla starych rodziców lub sypialnia dla gospodarzy.

Ganek od strony dziedzińca domu, biegnący wzdłuż całej długości lub części jego piętra, umożliwiał wejście na piętrowe strychy oraz służył do suszenia prania, warzyw, ziół i przypraw. Bywał chroniony okapem dachu z gontów lub strzechy. Składał się z częściowo zadaszonej przestrzeni wzdłuż bocznej ściany budynku, podtrzymywanej belkami wystającymi poza elewację ściany. Ściany ganka mogły być pokryte drewnianym deskowaniem ozdobionym rzeźbionymi listwami. Podobnie bogato zdobione były również słupy ganka podpierające okap dwuspadowego dachu.

Piętrowe zabudowania bogatych rolników tworzyły regularne dwory. Szczyty domów były zawsze skierowane na zewnątrz.

Częścią gospodarstw wiejskich były również duże stodoły. Ich konstrukcję tworzyły słupy z ręcznie ciosanymi lub z deskowanymi ścianami, z wolnymi szczelinami między belkami. Stodoły były budowane na planie prostokąta z poprzecznym przejazdem. Dachy stodół były dwuspadowe i pokrywane podobnie jak domy mieszkalne. Bardzo częstym typem budynków gospodarskich był również spichlerz, zazwyczaj oddzielnie stojący wewnątrz ogrodu. Służył do przechowywania zboża, różnych zapasów lub narzędzi rolniczych, często był wykorzystywany jako pomieszczenie dla służby. Grupę obiektów gospodarskich uzupełniały również szopy, chlewy, królikarnie, gołębniki, kurniki, suszarnie owoców i inne mniejsze obiekty.