Tatobity
Gmina Tatobity składa się z dwóch części – Tatobity i Žlábek. Liczy około 550 mieszkańców i zajmuje powierzchnię 707 ha. Leży u południowego podnóża grzebienia Ještědsko-kozákovský hřbet niedaleko najwyższej góry Czeskiego Raju Kozákova (744 m n.p.m.), w pobliżu Chronionego Parku Krajobrazowego Czeski Raj i pośrodku Geoparku Czeski Raj, który jest zapisany na liście UNESCO. W 2018 roku Tatobity zdobyły tytuł „Wieś roku kraju Libereckiego“.
W okolicy znajdują się interesujące, stare i czynne kamieniołomy popularnego różowawego kamienia dekoracyjnego – porfiru. Jest to tzw. ignimbryt, czyli tufy spiekane w wysokiej temperaturze, które powstały w wyniku aktywności wulkanicznej w młodszym paleolicie i przetrwały w miejscu powstania.
Gmina Tatobity
Pierwsza wzmianka o miejscowości Tatobity pochodzi z 1514 roku. Tutejszy barokowy kościół św. Wawrzyńca wybudowano w miejscu starszej drewnianej kaplicy w pierwszej połowie XVIII wieku. Z licznych rzeźb, które znajdują się w miejscowości, warto wspomnieć Bożą Mękę z 1776 roku, która inspirowała poetę Jana Nerudę do napisania Ballady górskiej, oraz posąg Panny Marii (tzw. Matki) z 1820 roku (czasem podaje się 1867) autorstwa miejscowego rzeźbiarza Zemana, który znajduje się w górnej części miejscowości. Z tego samego warsztatu kamieniarskiego pochodzi też posąg św. Wacława w kapliczce przy drodze na Rovensko pod Troskami.
Ozdobą miejscowości jest zabytkowa Tysiącletnia lipa z obwodem pnia 925 cm. W 2015 roku uzyskała tytuł „Drzewo roku“ Republiki Czeskiej a w 2016 roku zajęła drugie miejsce w ankiecie „Europejskie drzewo roku“. Z szacowanym wiekiem ponad 800 lat jest obecnie najstarszym drzewem Czeskiego Raju.
W miejscowości znajduje się szkoła podstawowa im. Masaryka, przedszkole, sklep, dom kultury, restauracja i poczta.
Z miejscowością Tatobity jest związane życie wielu wybitnych postaci. Oprócz wspomnianego rodu kamieniarskiego Zemanów, którego członkowie są autorami wielu rzeźb i krzyży w tutejszym regionie, był to na przykład Alois Podobský, członek orkiestry Wiedeńskiej Opery Państwowej i Filharmonii Wiedeńskiej, lub skrzypek Břetislav Salaba. Tu przyszedł na świat również wybitny mistrz lutnictwa František Xaver Drozen (1898–1972), na skrzypcach którego grał na przykład Jan Kubelík, czy też David Oistrach. W Tatobitach żył i tworzył też malarz krajobrazów i portretów Jan Dědina. Dziś przypomina go ścieżka dydaktyczna i ogród zwany Malířova zahrada.